Missouri zet raadslid af wegens stem voor AI-datacenter

Kiezers in het noordwestelijke district van Independence, Missouri, hebben raadslid John Perkins op 1 september 2026 weggestemd, met 68,05 procent van de stemmen vóór zijn afzetting, bevestigde de stad nadat alle stembureaus waren geteld. Perkins, die het 1e district sinds 2016 vertegenwoordigde, kwam onder vuur te liggen door een stem vijf maanden eerder: hij stemde in met belastingvoordelen voor een AI-datacenter dat wordt gebouwd door een Nederlands bedrijf. Het is de meest overtuigende uitslag tot nu toe in een golf van afzettingscampagnes in de Verenigde Staten, gericht tegen bestuurders die AI-infrastructuurprojecten hebben goedgekeurd.

De afzettingsstemming kwam er nadat organisatoren handtekeningen hadden verzameld van 8 procent van de geregistreerde kiezers in het 1e district, na maanden waarin borden vóór en tegen Perkins de weg naar de stembureaus sierden. De speciale verkiezing, die alleen in het 1e district plaatsvond, kostte de stad ongeveer 164.400 dollar. "Op basis van de voorlopige resultaten van de speciale verkiezing van vandaag hebben de kiezers in het Eerste District gestemd om raadslid John Perkins af te zetten", meldde de stad dinsdagavond, met de toevoeging dat de afzetting pas van kracht wordt zodra de uitslag is gecertificeerd — wat een nieuwe speciale verkiezing voor de vacante zetel in gang zet. Perkins zei tegen lokale zender KCTV dat hij niet had verwacht dat de afzetting zo ver zou komen, en liet na de uitslag weten dat hij die niet zal aanvechten — al bleef hij achter zijn oorspronkelijke stem staan. "Dit gaat de stad een blijvend economisch voordeel opleveren", zei hij. "Ik heb funderingen gelegd die er nooit eerder zijn geweest."

Een obligatiepakket van 150 miljard dollar verdeelde een stad

Perkins was een van de vijf raadsleden van Independence die in maart met 5 tegen 2 stemden vóór een deal waarmee Nebius, een Nederlands AI-cloudbedrijf, een 195.000 vierkante meter grote "AI-fabriek" mag bouwen op zo'n 400 acres (ongeveer 162 hectare) bij de Little Blue Parkway en Highway 78. De gemeenteraad keurde de uitgifte goed van 150,6 miljard dollar aan belastingvrije industriële ontwikkelingsobligaties — een in Missouri gangbaar financieringsinstrument waarmee Nebius tijdens de bouw geen onroerendgoed-, bedrijfsmiddelen- en omzetbelasting hoeft te betalen — in ruil voor 651 miljoen dollar aan compensatiebetalingen over twintig jaar, meer dan 30 miljoen dollar per jaar voor een gemeentelijke algemene begroting die nu gemiddeld rond de 85 miljoen dollar ligt. Aan de stemming ging een bijna vier uur durende publieke hoorzitting vooraf, waarbij meer dan 60 bewoners voor en tegen het project spraken.

Wat het verzet vooral voedde, was niet zozeer het belastingvoordeel zelf als wel de druk op lokale hulpbronnen. De Nebius-campus zal naar verwachting bij volledige bouw zo'n 800 megawatt vermogen vragen — ongeveer drie keer zoveel als Independence nu zelf opwekt — en bewoners maakten zich openlijk zorgen over waterverbruik, geluidsoverlast en woningwaarden, zo dicht bij twee basisscholen. "Het betekent meer energie, meer warmte, meer lawaai en een blijvende milieu-impact in een vallei waar nu mensen wonen", zei bewoner Daniel Moorehead voorafgaand aan de stemming in maart tegen de raad. Nebius heeft sindsdien laten weten zijn elektriciteit te betrekken van een aparte, privaat gefinancierde energiecentrale in plaats van van het net van Independence Power and Light, en een gesloten koelsysteem te gebruiken dat veel minder water verbruikt dan andere hyperscale datacenters die in de regio Kansas City al draaien voor Meta en Google. Voorstanders wierpen tegen dat het project — jarenlang bouwwerk plus zo'n 125 vaste banen — te waardevol was om af te wijzen. "Als we dit project niet laten doorgaan, blijft onze stad in een tekort zitten", betoogde bewoner Terry Martel tijdens de hoorzitting.

We willen dat mensen weten dat ze hun gekozen vertegenwoordigers ter verantwoording kunnen roepen. We hopen alleen dat mensen in andere gemeenschappen zien dat onze gekozen vertegenwoordigers er zijn om ons te dienen. Als dat niet gebeurt, hebben we maar weinig middelen tot onze beschikking, maar het zijn middelen die de wet ons toestaat te gebruiken, en soms is een afzetting daar een van.

Een patroon dat veel verder reikt dan Missouri

Perkins is nu de derde van de vijf raadsleden die de Nebius-deal steunden en hun zetel verliezen — de andere twee waren al bij afzonderlijke verkiezingen weggestemd vóór de afzetting van dinsdag, aldus de telling van het Amerikaanse medium Talking Points Memo. De procureur-generaal van Missouri, Catherine Hanaway, zei dat haar kantoor "heel nauwlettend in de gaten houdt of het publiek misleidende informatie krijgt over hoeveel water of energie er verbruikt gaat worden" door datacenters, en deelstaatpolitici hebben wetsvoorstellen ingediend die datacenterexploitanten, in plaats van omwonende energieklanten, hun eigen nutskosten zouden laten dragen.

Independence staat verre van alleen. Begin juli, volgens Ballotpedia-cijfers waarover Newsweek berichtte, hadden al zo'n 58 lokale bestuurders in zeven staten — Oklahoma, Missouri, Michigan, Texas, Californië, Arizona en Wisconsin — in 2026 te maken gehad met afzettingsverzoeken die samenhingen met beslissingen over datacenters, en milieuactiviste Erin Brockovich zegt dat haar kaart met meldingen van gemeenschappen landelijk al meer dan 8.000 klachten over de sector heeft geregistreerd. Recente voorbeelden zijn onder meer:

• In Yukon, Oklahoma, trad vicaburgemeester Jeff Wootton in juni af om een afzettingsstemming te vermijden die was uitgelokt door de verkoop van grond aan een datacenter.
• In Augusta Township, Michigan, dienden bewoners een verzoek in om raadsleden af te zetten die landbouwgrond hadden herbestemd voor een datacenter, met het argument dat de kiezers daar rechtstreeks over hadden moeten beslissen.
• In Imperial County, Californië, richt een afzettingsprocedure zich tegen de voorzitter van de raad die instemde met een perceelsamenvoeging die de weg vrijmaakte voor een datacenterproject.
• In San Angelo en Temple, Texas — een staat die actief hyperscale-investeringen werft — vechten raadsleden tegen hun eigen afzettingscampagnes.

Landelijk gezien speelt de spanning zich in twee richtingen tegelijk af. De regering-Trump stelt dat een snellere uitrol van datacenters essentieel is om de voorsprong van de Verenigde Staten op rivalen als China in de race om AI-dominantie te behouden — ook al voedt diezelfde uitrol van Missouri tot Michigan en Arizona juist de lokale onvrede over elektriciteitsrekeningen, watervoorraden en geluidsoverlast.

Wat dit betekent voor Nederlandse gemeenten en bedrijven

Voor Nederlandse gemeenten die onderhandelen, of nog gaan onderhandelen, over de komst van een AI-datacenter is Independence een directe waarschuwing — en dat raakt Nederland dubbel, want Nebius zelf is een Nederlands bedrijf, en de weerstand tegen het datacenter van Meta in Zeewolde, dat na jarenlang verzet uiteindelijk werd afgeblazen, ligt nog vers in het geheugen. Een instemmend raadsbesluit, hoe ruim ook aangenomen, kan maanden later politiek weer op losse schroeven komen te staan als afspraken over stroom, water en overlast niet vóór de stemming juridisch zijn vastgelegd — en niet pas nadat bewoners hun hogere rekeningen zien. Voor een bedrijf dat een datacenter in Nederland wil vestigen, geldt dezelfde les: een belastingvoordeel alleen koopt geen blijvende politieke rust met de buurt meer; de exploitanten die het snelst vooruitkomen, zijn degenen die vooraf hun eigen stroombron en een gesloten waterkringloop regelen, zoals Nebius nu in Independence doet.